Faktoring w transporcie. Kiedy ratuje płynność, a kiedy zjada marżę?

W artykułach i dyskusjach o faktoringu często wraca przekonanie, że to strata pieniędzy. Dlaczego mam oddawać część tego, co już zarobiłem? Dlaczego mam schodzić z ostatecznej stawki, żeby dostać pieniądze w normalnym terminie? A gdy chcę szybciej, nagle pieniądze się znajdują? Takie pytania można przeczytać na forach i trudno się dziwić, że przewoźnicy je zadają.

Warto jednak spojrzeć też na drugą stronę. Ktoś, kto finansuje Twoją fakturę przed terminem, wykłada środki i sam czeka na zapłatę od kontrahenta. Za udostępnienie kapitału nalicza opłatę. Przy faktoringu płacisz firmie finansującej; przy skoncie udzielasz rabatu swojemu odbiorcy w zamian za wcześniejszą zapłatę. W obu przypadkach oddajesz część pieniędzy, ale mechanizm i ryzyko mogą być inne.

W relacjach z dużymi producentami można spotkać terminy 60–90 dni. Nie jest to wyłącznie transportowa osobliwość — przykładowo Intel podaje w globalnych zasadach dla dostawców domyślny termin 90 dni, z uwzględnieniem warunków kontraktu. [6] Czy z perspektywy małego dostawcy uważam to za normalne? Nie.

Wyobrażacie sobie pójść do fryzjera, skorzystać z usługi i powiedzieć: zapłacę za 60 dni, kiedy zobaczę, czy fryzura nadal się utrzymuje i nie ma problemów? No przecież absurd, prawda? A jednak przy rozliczeniach między firmami długie oczekiwanie na pieniądze nikogo już szczególnie nie dziwi.

W transporcie, również kontenerowym, a także przy dużych przedsięwzięciach budowlanych czy stoczniowych, to dostawca musi uważnie pilnować, ile czasu finansuje wykonaną pracę. Samo wystawienie faktury nie opłaci paliwa ani wynagrodzeń.

Świat nie jest idealny i faktoring nie jest rozwiązaniem dla każdego. Jeżeli możesz spokojnie poczekać na płatność, bo Twoja płynność jest stabilna, nie korzystaj z niego na siłę. Dla mniejszej firmy, która dopiero zaczyna, bywa jednak kołem ratunkowym. Nowemu podmiotowi czy spółce nie zawsze łatwo uzyskać kredyt obrotowy lub leasing na warunkach, które pozwolą wystartować. Sam faktoring również wymaga akceptacji firmy finansującej.

Dlatego zamiast z góry uznawać go za stratę albo lekarstwo na wszystko, sprawdźmy, ile naprawdę kosztuje. I ile z wykonanej roboty zostaje po wcześniejszym przelewie.

Przykład globalnych warunków dostaw nie oznacza, że każdy termin 90 dni jest dopuszczalny w Polsce. Przy dłużniku będącym dużym przedsiębiorcą i wierzycielu z sektora MŚP polskie przepisy przewidują limit 60 dni. [7]

Faktura wystawiona. A z czego zatankować?

Przewóz wykonany, dokumenty wysłane, faktura przyjęta. Na papierze wszystko wygląda dobrze. Tylko że na przelew trzeba jeszcze poczekać, a paliwo, kierowca i leasing mają swój kalendarz. I raczej nie interesuje ich, że klient płaci za 45 dni.

Nie zamierzam przekonywać Cię, że każda faktura powinna trafić do faktora. Chcę pokazać sposób liczenia, który pomoże podjąć decyzję na liczbach Twojej firmy. Bo na koncie można mieć więcej pieniędzy, a na wykonanej robocie zarobić mniej. Te dwie rzeczy potrafią wystąpić jednocześnie.

Jak działa faktoring, po ludzku

Ty wystawiasz fakturę za przewóz. Firma faktoringowa, czyli faktor, przyjmuje należność do finansowania i wypłaca uzgodnioną kwotę wcześniej. Klient rozlicza fakturę zgodnie z zasadami umowy, a faktor robi rozliczenie końcowe. Płacisz za tę usługę ustalone opłaty. [1]

Nie zawsze od razu dostajesz 100% faktury. Umowa może przewidywać zaliczkę, a pozostałą część wypłacaną po zapłacie klienta. Przykładowo ING opisuje zaliczkę do 90% wartości faktury. To przykład konkretnego produktu, a nie zasada dla całego rynku. [2]

Ta zatrzymana część wymaga uwagi: 10% niewypłacone od razu nie oznacza automatycznie 10% kosztu. To może być kwota do późniejszego rozliczenia. Kosztem są prowizje, odsetki i pozostałe opłaty wynikające z Twojej umowy.

Z regresem czy bez? Tu warto zwolnić

Przy faktoringu z regresem brak zapłaty od klienta może oznaczać konieczność zwrotu finansowania. Kiedy i na jakich zasadach? To sprawdzasz w umowie. Wcześniejszy przelew nie oznacza, że ryzyko niepłacącego kontrahenta zniknęło. [2]

Przy faktoringu bez regresu określone ryzyko niewypłacalności przejmuje faktor lub ubezpieczyciel, w granicach ustalonej ochrony. Nadal liczą się limity, warunki polisy i wyłączenia. Sam napis „bez regresu” nie daje podstawy, żeby zakładać bezwarunkową ochronę całej kwoty w każdej sytuacji. [3]

W transporcie zapytałbym wprost: co dzieje się przy sporze o przewóz, potrąceniu, reklamacji albo brakujących dokumentach? Poproś o odpowiedź na piśmie. Łatwiej porównać dwie oferty, kiedy obie odpowiadają na te same pytania.

Policzmy jedną fakturę

Weźmy całkowicie umowny przykład. Nie jest to historia klienta ani oferta partnera TSO. Kwoty dobrałem tak, żeby było dobrze widać mechanizm.

Na konto trafia wcześniej ponad 31 tys. zł. Można odetchnąć. Tyle że za tę możliwość płacisz 1 107 zł kosztu po uwzględnieniu założonego pełnego odliczenia VAT. Z wcześniejszych 2 000 zł wyniku zostaje 893 zł.

Prowizja zabiera 55,35% wyniku z tego przewozu. Mimo że w ofercie widzisz „3%”. Nie ma tu sprzeczności: prowizję liczymy od 36 900 zł, a jej wpływ na zarobek odnosimy do 2 000 zł. W relacji do przychodu netto sam koszt wynosi 3,69%.

Dlaczego nie odjąłem od wyniku całych 1 361,61 zł? Bo w tym przykładzie 254,61 zł VAT podlega pełnemu odliczeniu. Z gotówki znika jednak od razu cała opłata, a odliczenie rozliczasz osobno. Przepływ pieniędzy i wynik to dwa różne rachunki. Jeżeli nie odliczasz tego VAT, koszt w modelu rośnie do 1 361,61 zł, a wynik spada do 638,39 zł.

Założenia VAT służą wyłącznie temu przykładowi. Uproszczony kalkulator poniżej zakłada pełne odliczenie VAT od opłat. Przy innym prawie do odliczenia wynik wymaga osobnego przeliczenia. Pokazany wynik jest przed PIT/CIT; model nie oblicza podatku dochodowego ani terminu odzyskania VAT.

Ten sam koszt, dwie podstawy

Pozornie 3%. Z zarobku znika 55,35%.

Na ofercie: 3% faktury

1 107 zł prowizji netto / 36 900 zł faktury brutto.

• Prowizja: 3%
• Pozostałe 97% podstawy prowizji

W wyniku: 55,35% zarobku

1 107 zł kosztu / 2 000 zł wyniku przed finansowaniem.

• Koszt: 55,35%
• Zostaje: 44,65%, czyli 893 zł

Teraz sprawdź własną fakturę

Wpisz kwotę netto przewozu i zakładaną marżę przed faktoringiem. Kalkulator sam przeliczy procent na kwotę, a potem odejmie prowizję. Nie musisz znać wyniku w złotówkach. Na start pokazujemy osobny przykład: 100 tys. zł netto i marżę 10,8%. Trafność wyniku zależy od tego, czy przyjęta marża odpowiada Twoim kosztom.

Wpisz swoje dane

Ile zostanie po faktoringu?

Faktura netto — zł VAT na fakturze — % Prowizja netto za cały okres — % Prowizja liczona odFaktury bruttoFaktury netto Marża przed faktoringiem — %

Marżę licz od przychodu netto, po kosztach przewozu, przed finansowaniem i PIT/CIT. To marża, nie narzut na koszty. Wpisz jednorazową prowizję netto za cały uzgodniony okres. Zakładamy pełne odliczenie VAT od opłat, bez innych kosztów finansowania i PIT/CIT.

Z marży 10,8% wychodzi 10 800,00 zł przed faktoringiem.

Koszt faktoringu

3 690,00 zł

Zostaje z przewozu

7 110,00 zł

Marża po finansowaniu: 7,11%

Finansowanie pochłania 34,17% wyniku przed faktoringiem.

Wróć do przykładu

Kiedy ten koszt może mieć sens?

Jeżeli dzięki wcześniejszym pieniądzom wykonasz dodatkowy, opłacalny przewóz, unikniesz konkretnego kosztu albo uzyskasz rabat przy zakupie, uwzględnij tę korzyść w rachunku. Licz jednak to, co rzeczywiście zostaje po nowych wydatkach.

W naszym modelu załóżmy, że dostęp do gotówki umożliwia dodatkową pracę, z której zostaje 1 500 zł po wszystkich dodatkowych kosztach. Wtedy 893 zł z pierwszego przewozu plus 1 500 zł daje 2 393 zł. To o 393 zł więcej od początkowych 2 000 zł bez finansowania i bez tej dodatkowej pracy. To osobny rachunek: dodatkową korzyść porównujesz z kosztem finansowania, a nie z całą wartością kolejnej faktury.

Warunek jest konkretny: bez wcześniejszych pieniędzy tej dodatkowej korzyści faktycznie by nie było. Nie dopisuj jej drugi raz, jeżeli została już ujęta w wyjściowym wyniku. I nie wpisuj całego przychodu z kolejnego zlecenia jako zysku.

Jeżeli natomiast przewóz już przed finansowaniem przynosi stratę, opłata za faktoring tę stratę powiększy. Dodatkowe środki mogą pozwolić opłacić rachunki, ale samą stawkę za fracht nadal trzeba poprawić. Przy regularnym korzystaniu wpisałbym koszt finansowania w kalkulację zleceń, tak jak paliwo czy myto.

Skonto: 14 dni zamiast 60. Ile oddajesz?

Przyjrzyjmy się warunkom, które z perspektywy przewoźnika potrafią szczególnie zaboleć: standardowo czekasz 60 dni, ale możesz skrócić termin do 14 dni, oddając 4–7% wartości frachtu. W publicznych materiałach można znaleźć zarówno skonto 4% za 14 dni, jak i przykład 7% za taki termin. To konkretne przykłady warunków, a nie wyliczona średnia dla rynku. [5]

Nie dostajesz pieniędzy od razu. Nadal czekasz dwa tygodnie. Przy wspólnym początku liczenia terminów zyskujesz 46 dni, a za tę zmianę oddajesz ustaloną część ceny przewozu. Trzeba też sprawdzić, czy termin biegnie od daty faktury, czy dopiero od otrzymania i weryfikacji kompletu dokumentów.

Wróćmy do naszego umownego modelu: 30 000 zł przychodu netto i 2 000 zł wyniku przed finansowaniem. Zakładamy, że rabat skonta proporcjonalnie obniża cenę netto i VAT. Dla wyniku porównujemy więc utratę przychodu netto z kosztem faktoringu po założonym odliczeniu VAT.

Porównanie pokazuje wpływ na wynik, a nie identyczne produkty. W przykładzie faktoring dotyczy 45 dni finansowania i zaliczki 90%; skonto skraca umowny termin z 60 do 14 dni. Podstawy procentów, dostępna kwota i ryzyko są różne — sprawdź je w konkretnej ofercie.

Przy 7% skonta oddajesz w tym modelu więcej, niż miałeś zarobić. A przecież wykonałeś ten sam przewóz, poniosłeś te same koszty i nadal przez 14 dni czekasz na przelew. W mojej ocenie trudno uznać taki układ za uczciwe, partnerskie rozłożenie kosztów. Szczególnie gdy przewoźnik przyjmuje go z braku finansowej rezerwy.

Jest jeszcze ryzyko płatności. Samo skonto nie stanowi zewnętrznego zabezpieczenia zapłaty. Nadal czekasz na pieniądze od tego samego kontrahenta. Zapis „14 dni” jest zobowiązaniem, ale nie usuwa ryzyka, że przelew się opóźni. Wcześniejszą zapłatę masz dopiero wtedy, gdy środki rzeczywiście wpłyną na konto.

Przed zgodą sprawdź, od kiedy liczone jest 14 dni oraz co dzieje się z rabatem, jeśli warunek wcześniejszej zapłaty nie zostanie dotrzymany. Nie zakładaj, że obniżka należy się za samą deklarację szybszego przelewu. Rozliczenie rabatu i VAT powinno odpowiadać uzgodnionym warunkom oraz rzeczywistej płatności.

Porównałbym też własną rezerwę i dostępny limit obrotowy, doliczając koszt jego uruchomienia oraz utrzymania. W każdej opcji interesuje mnie ostateczna kwota w złotych, termin dostępu do pieniędzy i to, kto zostaje z ryzykiem braku zapłaty.

Co sprawdzić przed podpisaniem?

Sam zapytałbym o poniższe rzeczy. Najlepiej na przykładzie jednej własnej faktury, z gotową rozpiską przelewów i opłat:

1. Od czego jest prowizja? Od netto faktury, brutto czy wypłaconej zaliczki? Jednorazowo, za każdy dzień czy za rozpoczęty okres?
2. Co zawiera podana cena? Czy odsetki są już w niej ujęte? Jakie są opłaty dodatkowe, minimalne, za limit, obsługę i niewykorzystanie?
3. Ile dostanę i kiedy? Jaka część faktury trafia od razu na konto, kiedy pobierane są opłaty i kiedy następuje końcowe rozliczenie?
4. Co przy opóźnieniu klienta? Od którego dnia i od jakiej kwoty pojawia się kolejna opłata? Kiedy może nastąpić regres?
5. Jak działa ochrona? Jaki ma limit i udział własny? Jak traktowane są spory, reklamacje oraz potrącenia?
6. Czy to zlecenie można finansować? Sprawdź cesję, limity odbiorcy, wymagane potwierdzenia i dokumenty przewozowe. ING wskazuje między innymi znaczenie zakazu cesji oraz wcześniejszego przeniesienia należności. [4]
7. Co przy fakturze w euro? W jakiej walucie będzie wypłata, jakie kursy i opłaty obowiązują oraz kto ponosi ryzyko kursowe?
8. Jak kończy się współpraca? Jaki jest okres umowy, wypowiedzenie i ewentualne rozliczenie niewykorzystanego limitu?

Przy stawce dziennej data uruchomienia finansowania ma znaczenie. Faktura z terminem 60 dni, przekazana faktorowi dopiero po 20 dniach, nie musi oznaczać 60 dni finansowania. Zapytaj też, od jakiego zdarzenia klient liczy termin zapłaty: od daty faktury czy od otrzymania kompletu dokumentów. Do prostego kalkulatora wpisz prowizję za cały uzgodniony okres, a nie samą stawkę dzienną czy miesięczną.

Partnerzy TSO

Chcesz porównać ofertę dla swojej firmy?

Możesz zapytać o faktoring przez TransportSięOpłaca. Przygotuj kwotę i walutę faktury, termin płatności oraz informację o odbiorcy. To dobry początek do rozmowy o warunkach u naszego partnera.

Zapytaj o ofertę partnera TSO →

Kontakt rozpoczynasz przez TSO. Dostępność finansowania, cena i zakres ochrony wymagają indywidualnego potwierdzenia. Liczby w artykule i kalkulatorze są przykładowe.

Jak ja na to patrzę?

Za wcześniejszy dostęp do pieniędzy można zapłacić i nadal wyjść na tym dobrze. Chciałbym tylko wiedzieć przed decyzją, ile to kosztuje i dlaczego ma się opłacić właśnie w tej firmie.

Nie podejmowałbym jej na podstawie samego salda konta po przelewie od faktora. Sprawdziłbym wynik po finansowaniu, warunki przy braku zapłaty i to, na co wykorzystam uzyskane środki. Dopiero z tymi trzema odpowiedziami da się spokojnie ocenić ofertę.

Na TransportSięOpłaca liczymy każdą złotówkę. Te wydane na finansowanie też. Jeśli korzystasz z faktoringu, napisz w komentarzu, co było dla Ciebie ważniejsze przy wyborze: koszt, szybkość wypłaty czy ochrona przed brakiem zapłaty.

Źródła i założenia